Tradycyjne jedzenie w Londynie sprawdza się, kiedy celem jest poczucie lokalnego klimatu, poznanie miasta od środka i zrozumienie, co Brytyjczycy faktycznie jedzą w pubach i domach. Działa, gdy jest czas, by wyjść poza turystyczne pułapki i podjechać jeden czy dwa przystanki dalej od największych atrakcji. Nie działa, gdy plan zakłada „szybkie coś zjeść przy Big Benie” – w takim scenariuszu trafia się zwykle na przeciętne i przepłacone talerze. Nie działa też, gdy podejście brzmi: „brytyjskie jedzenie jest niedobre z zasady” – z takim nastawieniem łatwo przeoczyć miejsca, gdzie gotuje się prosto, ale naprawdę dobrze. Poniżej konkretna mapa smaków, która pozwala świadomie wybrać, co rzeczywiście warto zjeść w Londynie, a co można sobie odpuścić.
Kiedy sięgać po tradycyjną kuchnię, a kiedy lepiej odpuścić
W Londynie warto polować na dania klasyczne wtedy, gdy jest chęć poznania kultury „od kuchni”, a nie tylko zaliczenia atrakcji z przewodnika. Pubowe jedzenie, śniadania i niedzielne obiady mówią o mieście więcej niż niejeden muzealny opis. To dobra opcja na chłodniejsze dni, kiedy sycące danie rozgrzeje lepiej niż szybki street food.
Tradycyjne brytyjskie potrawy można jednak spokojnie ograniczyć, jeśli w planie jest bardzo krótki pobyt albo dieta mocno wyklucza mięso, gluten czy nabiał. Wtedy lepiej skupić się na „nowym Londynie”: kuchniach imigranckich, roślinnym street foodzie, azjatyckich targach. Brytyjska klasyka jest tłusta, mączna, często ciężka – rewelacyjna na 2–3 posiłki, gorzej, jeśli ma się na niej oprzeć cały tygodniowy wyjazd.
Klasyczne brytyjskie śniadanie – co naprawdę warto zamówić
Full English breakfast to jeden z najbardziej „filmowych” posiłków, ale też taki, który łatwo trafić w kiepskiej wersji. W podstawowym zestawie znajdują się zwykle: jajka (sadzone lub w innej formie), bekon, kiełbaska, pieczona fasolka w sosie pomidorowym, pieczarki, pomidor z grilla i tost lub smażony chleb.
W hotelach serwuje się często wersję masową, z produktów o najniższej jakości. Warto więc rozważyć miejscowe kawiarnie i małe caffs, szczególnie w dzielnicach oddalonych od ścisłego centrum. Dobre śniadanie tego typu jest sycące, wytrzyma się na nim spokojnie kilka godzin zwiedzania bez podjadania po drodze.
Ciekawą odmianą jest full English z dodatkami wegetariańskimi: grillowany halloumi, hash browns (smażone placki ziemniaczane), awokado czy wege-kiełbaski. W wielu lokalach można mieszać elementy zestawu, więc nie trzeba godzić się na wszystko, co jest w standardzie.
Gdzie szukać dobrego English breakfast
Najbezpieczniej trzymać się zasady, że im bardziej lokalne miejsce, tym lepiej. Warto zwracać uwagę na proste kawiarnie z dużą liczbą stałych klientów, pracowników biur czy robotników w odzieży roboczej – to zwykle znak, że porcje są uczciwe, a składniki sensowne.
Unikanie sieciowych kawiarni przy głównych atrakcjach turystycznych pozwala oszczędzić i pieniądze, i nerwy. W tych miejscach śniadania często wyglądają dobrze na zdjęciu, ale smakują jak odgrzewany bufet hotelowy.
W menu warto szukać dopisku all-day breakfast. Oznacza to, że śniadanie można zamówić o dowolnej porze dnia – świetna opcja, jeśli plan wycieczki nie przewiduje spokojnego poranka.
Dodatkowy plus: w miejscach z dobrym English breakfast często dostaje się porządną herbatę lub kawę w zestawie, co realnie obniża koszt całego posiłku.
Fish & chips – proste danie, dużo pułapek
Fish & chips to danie, które w Londynie kusi na każdym kroku. W teorii sprawa jest prosta: panierowana ryba (najczęściej dorsz albo łupacz) plus frytki, ocet słodowy i sos tatarski. W praktyce różnica między chrupiącą, świeżą porcją a gumowym koszmarem z mrożonki potrafi być ogromna.
Dobra ryba powinna być smażona na bieżąco, w grubej, ale chrupiącej panierce, a nie leżeć pod lampą grzewczą. Frytki – raczej grube, miękkie w środku, chrupiące na zewnątrz. W lepszych miejscach podaje się też mushy peas, czyli gnieciony groszek, który wygląda dziwnie, ale dobrze równoważy tłustość całego dania.
Jak rozpoznać dobrą smażalnię
Najważniejsza wskazówka: unikać lokali, które sprzedają fish & chips jako „dodatek” do gigantycznego menu z burgerami, pizzą i kebabem. Specjalizacja dużą część roboty wykonuje za klienta – jeśli na szyldzie jest wyraźnie zaznaczone traditional fish & chips, szanse na dobrą rybę rosną.
Warto zwrócić uwagę, czy ryby są zamawiane przy ladzie i smażone na bieżąco, czy tylko wydawane z podgrzewacza. Kolejka lokalsów to dobry znak – jeśli mieszkańcy są gotowi stać 10–15 minut, zwykle wiedzą, po co to robią.
Ceny też wiele mówią. Podejrzanie tania porcja poniżej średniej rynkowej sugeruje gorszy produkt lub małą gramaturę. Z kolei bardzo drogie zestawy przy głównych atrakcjach turystycznych często są przepłacone względem jakości. Warto zerknąć w opinie – przy fish & chips ludzie chętnie dzielą się konkretnymi opisami, nie tylko suchymi ocenami.
Dla bardziej ciekawskich – w Londynie pojawia się coraz więcej nowoczesnych interpretacji tego klasyka: ryba smażona na olejach lepszej jakości, ciekawe sosy, wersje z innymi gatunkami ryb czy opcje bezglutenowe.
Najlepszą jakość tradycyjnych dań w Londynie najczęściej serwują nie miejsca „dla turystów”, lecz proste puby i rodzinne lokale, oddalone o 1–2 stacje metra od największych atrakcji.
Mięsa, pie i „pub grub” – serce londyńskiej kuchni
Pub to naturalne środowisko dla klasycznej kuchni brytyjskiej. W menu warto wypatrywać kilku pozycji, które dobrze pokazują lokalny styl gotowania.
- Sunday roast – niedzielny obiad z pieczonym mięsem (wołowina, wieprzowina, kurczak lub jagnięcina), ziemniakami, warzywami i sosami; często dostępny tylko w niedzielę.
- Steak & ale pie – zapiekana potrawka z wołowiny w cieście, z sosem na bazie piwa ale.
- Shepherd’s pie / cottage pie – mięso mielone z duszonymi warzywami, zapieczone pod warstwą puree ziemniaczanego.
- Bangers and mash – kiełbaski z puree ziemniaczanym i sosem cebulowym.
Takie dania są cięższe, ale świetnie sprawdzają się po kilku godzinach chodzenia po mieście, szczególnie jesienią i zimą. Wybierając pub, rozsądnie jest celować w miejsca określane jako gastropub – to lokale, w których przywiązuje się większą wagę do kuchni, nie tylko do piwa.
W porze lunchu wiele pubów oferuje tańsze zestawy, dzięki czemu klasyczne danie można zjeść w przyzwoitej cenie. Ciekawą opcją jest też dzielenie się większym talerzem z towarzyszem podróży – porcja często spokojnie wystarcza dla dwóch umiarkowanie głodnych osób.
Słodkie klasyki: cream tea, puddingi i desery
W Londynie warto przynajmniej raz spróbować cream tea, czyli dzbanka herbaty podawanego ze scone (okrągłe, maślane bułeczki) oraz clotted cream i dżemem. To lżejsza, mniej formalna wersja słynnego afternoon tea, zdecydowanie łatwiejsza do „wplecenia” między zwiedzanie.
Oprócz tego w pubach i restauracjach trafiają się różne rodzaje puddingi: lepkie, karmelowe sticky toffee pudding, klasyczny bread and butter pudding czy lżejsze desery na bazie owoców. Nazwa „pudding” potrafi mylić – to nie tylko budyń, ale ogólnie określenie na desery, często pieczone lub gotowane na parze.
Jak zamówić cream tea, żeby się nie rozczarować
W menu warto upewnić się, co dokładnie wchodzi w skład zestawu. W standardzie powinny być przynajmniej dwa scones, porcja śmietany clotted cream i dżemu oraz dzbanek herbaty. Jeśli w karcie jest tylko jeden scone, cena powinna być odpowiednio niższa.
Dobrą praktyką jest wybór miejsca, które specjalizuje się w herbacie lub ma ją wyraźnie wyeksponowaną w ofercie – tam dba się zazwyczaj zarówno o napar, jak i wypieki. W hotelowych lobby zestawy bywają efektowne, ale często mocno przepłacone.
Warto też pamiętać, że cream tea to nie jest bardzo szybka przekąska „w biegu”. Nawet prosty zestaw wymaga chwili, żeby usiąść, przygotować herbatę, przekroić i posmarować scones. Najlepiej planować to jako krótką przerwę w środku dnia.
Dla osób unikających nabiału Londyn jest już całkiem łaskawy – coraz więcej miejsc ma roślinne śmietany i mleka, choć klasyczne clotted cream pozostaje produktem typowo mlecznym.
Smaki dawnych kolonii: curry i kuchnia imigrancka jako „nowy klasyk”
Współczesny Londyn to nie tylko ryba z frytkami, ale też miasto, w którym curry stało się praktycznie daniem narodowym. Wiele osób traktuje wyjście na curry jako tak samo „brytyjskie” doświadczenie, jak niedzielny obiad w pubie. Trudno się dziwić – kuchnie Indii, Pakistanu czy Bangladeszu są tu obecne od pokoleń.
Najpopularniejsze dania to m.in. chicken tikka masala, butter chicken, różne rodzaje curry z soczewicą (dhal) czy dania z pieca tandoor. Porcje są zwykle duże, łatwo więc zamówić dwa–trzy różne talerze i dzielić się nimi w większej grupie.
Gdzie szukać dobrego curry w Londynie
Tradycyjnie wiele osób kieruje się do Brick Lane, ale tam oferta bywa nierówna – obok świetnych restauracji stoją te nastawione głównie na szybkie „odomknięcie” turystów. Warto więc sprawdzić nowsze adresy w dzielnicach, gdzie społeczności południowoazjatyckie rzeczywiście mieszkają, a nie tylko obsługują ruch turystyczny.
Dobre restauracje z curry często oferują lunchtime deals – tańsze zestawy w porze obiadowej. To dobry sposób, by spróbować kilku dań bez dużego obciążenia budżetu.
Ważne jest też pytanie o poziom ostrości. Brytyjczycy mają nieco inne standardy niż np. kontynent europejski – dania oznaczone jako „medium” mogą być spokojnie akceptowalne, ale „hot” bywa naprawdę ostre. Obsługa zwykle chętnie doradza, jak dobrać poziom ostrości do możliwości gości.
Poza klasycznym curry warto rozglądać się za kebabami, kuchnią karaibską, turecką, chińską czy japońską. Wiele z tych kuchni stało się tak wrośniętych w Londyn, że traktuje się je już jako lokalny standard, a nie tylko „etniczną ciekawostkę”.
Część tego, co dziś uważa się za „londyńskie klasyki”, powstała dzięki imigrantom – curry, chicken tikka masala czy kebab po nocnym wyjściu to dla wielu mieszkańców codzienność, nie egzotyka.
Street food i targi jedzeniowe – tradycja w nowej odsłonie
Londyńskie targi jedzeniowe to dobre miejsce, by spróbować zarówno unowocześnionych wersji tradycyjnych dań, jak i kuchni z całego świata w jednym miejscu. Stoiska często prowadzą małe, ambitne ekipy, które podchodzą do lokalnych składników z większą kreatywnością niż przeciętny pub.
Na tego typu targach można trafić na:
- burgery z lokalnej wołowiny w połączeniu z sosami inspirowanymi curry,
- nowoczesne wersje fish & chips (np. w cieście piwnym, z ciekawymi sosami),
- desery oparte na klasycznych brytyjskich smakach, ale w formie street foodu,
- wegańskie interpretacje dobrze znanych dań pubowych.
To rozsądny wybór dla osób, które nie chcą spędzać całego wyjazdu w ciężkich pubowych sosach, ale nadal mają ochotę na coś „lokalnego w duchu”. Ceny bywają zbliżone do restauracyjnych, ale w zamian dostaje się świeżo przygotowywane porcje i szansę spróbowania kilku różnych rzeczy w krótkim czasie.
Łącząc wizytę na targu z przejściem się po okolicy, można w praktyce połączyć turystykę kulturową z bardzo konkretnym poznawaniem smaków współczesnego Londynu – zarówno tych tradycyjnych, jak i tych całkiem nowych.